Miasto położone jest województwie małopolskim, na terenie powiatu oświęcimskiego, u ujścia Soły do Wisły. Leży w centrum Kotliny Oświęcimskiej. Należy do najstarszych w Polsce.

Nazwa miasta ma 800 letnią, długą historię. Nazwa miała wskazywać na „oświecenie”, na wprowadzenie na dobrą drogę regionu przez Cyryla i Metodego. Miasto zawsze było ważnym ośrodkiem handlowym.

Herbem miasta jest wieża z dachem z czerwonych dachówek na błękitnym tle. Obok wieży złote poła orlich piór. Hejnałem Oświęcimia są cztery pierwsze takty Poloneza Weselnego Aleksandra Orłowskiego.